Multilingual bears
Now more than ever, in the face of racism and xenophobia – and especially on this island which has recently isolated itself in the name of imagined historical ‘greatness’ – we need to talk to each other in as many languages as possible. And it’s fun! Earlier this year I took part in an online discussion led by Jasmina Bolfek-Radovani with Zoë Skoulding and David Caddy. We savoured the multilingualism all around us: from Shakespeare to 21st century migrations and beyond. And while the subjects which multilingual writers tackle may be deadly serious there is an element of playfulness when different languages and codes – including queer codes, class codes etc – and translations (faithful or wilfully subversive) are involved.
Poetry translation is not for the fainthearted! I’ve translated some Polish poetry and co-translated from the Slovene. It’s incredibly hard – as well as exhilarating, absorbing – work. Translators (still) don’t get nearly as much credit as they should. Often they aren’t even named on the covers of books. Yet without translators the world is a narrow place. For any writer translation is the most precious gift – a magic ticket into another language, entry to a different culture, another world.
I’m especially thankful to three writer-translators, Anna Błasiak, Frej Haar and Iulia Brînzan who have tackled a poem from my recent book The True Story of Cowboy Hat and Ingénue (Cinnamon Press) in Polish, Swedish and Romanian. They’ve generously done it for the sheer craic. I asked them to translate this poem as it has been a readers’ favourite from the book. Not that you should have favourites – it makes the other poems jealous…
Here’s a quadrilingual collage of the poem. The different language versions follow separately.
Un urs se plimbă peo bicicletă în jurul pieței. Nosi czerwony kaszkiet, a na szyi ma tabliczkę z imieniem. Wyraźnymi literami jest na niej napisane: Mitt namn är Pimpo – TaDitt Livs Åktur!“ Bak på cykeln är en liten vagn påhängd. De spatele bicicletei e atașat un cărucior. Fem, sex barn åt gången kan klättra upp i vagnen för att tas runt stånden och in på en av gatorna som omringar marknaden. Na widok niedźwiedzia każdy dzieciak o tym marzy. The parents find themselves walking over to the trainer, a man with a face so tattooed, som röker den ena cherooten efter den andre, tuggar på ändarna och spottar ut dem. ‘Tre’ să întrebați ursul,’ le spune și trage un lanț la gâtul ursului. Niedźwiedź potakuje swoją wielką, brązową głową. Dzieci gramolą się do środka, po czym, ku przerażeniu rodziców, mężczyzna pociąga jeszcze raz za łańcuch i wypuszcza go z rąk. Ursul pornește de unul singur, copiii țipând de încântare. Jag trodde sådant här var olagligt, säger Ingénue. Inte häromkring, Nu și pe aici, mormăie, mamrocze pod nosem, muttrar Cowboy Hat.
En varm dag koło południa, gdy straganiarze zaczynają już składać swoje kosze, a jeden z drugim ogłaszają ostatnie przeceny dnia na niesprzedane pomidory, pigwę, indyki i jamon, gdy nad tym wszystkim kołują muchy, sätter Pimpo i väg på ännu en tur runt torget, vedea basca roșie a ursului disparând după un colț. Părinții are waiting to wave a greeting to the children. Man ser björnens röda keps försvinna runt ett hörn. Föräldrarna väntar på att vinka barnen välkomna tillbaka. De söker efter mannen med kedjan men han syns inte till. En säljare, packandes lådor med citroner, rycker på axlarna och pekar mot närmaste bar. Adulții se împart în două grupuri și aleargă în fiecare capăt al străzii ale po niedźwiedziu na rowerze nie ma już śladu, ursul care se plimba pe bicicletă, men den cyklande björnen, but the bear riding a bicycle has gone, a dispărut, nie ma już śladu, är borta.
The Translations:
Swedish
En björn cyklar runt på torget. Den bär en röd gubbkeps och en namnbricka dinglar från dess hals. Med feta bokstäver står det: Mitt namn är Pimpo – TaDitt Livs Åktur!Bak på cykeln är en liten vagn påhängd. Fem, sex barn åt gången kan klättra upp i vagnen för att tas runt stånden och in på en av gatorna som omringar marknaden. Vartenda barn som ser björnen tigger om en åktur. Föräldrarna kommer på sig själva gåendes över till dressören, en man med ett ansikte så tatuerat att man knappt ser hans ögon, som röker den ena cherooten efter den andre, tuggar på ändarna och spottar ut dem. Du måste fråga björnen, säger han och drar i en kedja runt björnens hals. När han gör det så nickar björnen på sitt enorma, bruna huvud. Barnen hoppar upp och till föräldrarnas förfäran ger mannen kedjan ett sista ryck och släpper sedan taget. Björnen cyklar i väg för egen maskin, barnen tjuter förtjust. Jag trodde sådant här var olagligt, myślałam, że takie rzeczy są zakazane, säger Ingénue. Inte häromkring,muttrar Cowboy Hat.
En varm dag, omkring mitt på dagen, just när torghandlarna börjar packa ihop sina korgar, en eller två utropandes en sista prissänkning på osålda tomater, kvitten, kalkoner och jamon, och då flugorna hänger över allting, sätter Pimpo i väg på ännu en tur runt torget. Man ser björnens röda keps försvinna runt ett hörn. Föräldrarna väntar på att vinka barnen välkomna tillbaka. De söker efter mannen med kedjan men han syns inte till. En säljare, packandes lådor med citroner, rycker på axlarna och pekar mot närmaste bar. De vuxna delar upp sig i två grupper och springer ned vardera änden av gatan som omringar torget men den cyklande björnen är borta.
Translated by Frej Haar
Romanian
Un urs se plimbă peo bicicletă în jurul pieței. Poartă o bască roșie și un ecuson cu numele îi atârnă de gât. Scrie cu litere mari: Numele meu este Pimpo – Să Ai Plimbarea Vieții Tale! De spatele bicicletei e atașat un cărucior. Cinci sau șase copii deodată sau un adult cu mai mulți bebeluși se pot urca în cărucior pentru a fi plimbați printre tarabe și pe una dintre străzile care înconjoară piața. Orice copil care vede ursul imploră pentru o plimbare. Părinții se trezesc mergând spre dresor, un bărbat cu o față atât de tatuată încât abia îi poți vedea ochii, care fumează un trabuc după altul, mestecând capetele și scuipându-le. ‘Tre’ să întrebați ursul,’ le spune și trage un lanț la gâtul ursului. În timp ce face asta, ursul dă din capul lui imens si maro. Copiii se urcă și spre stupoarea părinților bărbatul mai smucește o dată lanțul iar apoi îi dă drumul. Ursul pornește de unul singur, copiii țipând de încântare. Credeam ca lucurile de genul ăsta sunt ilegale, spune Ingénue. Nu și pe aici, mormăie Cowboy Hat.
Într-o zi toridă pe la prânz, în timp ce negustorii abia încep să își strângă coșurile, unul sau doi strigă o ultimă scădere a prețurilor la roșiile, gutuile, curcanul și jamon-ul nevândute, și când musculițele zboară peste toate lucrurile, Pimpo pornește într-o altă plimbare în jurul pieței. Poți vedea basca roșie a ursului disparând după un colț. Părinții așteaptă să le facă cu mâna la întâmpinare copiilor. Se uită după bărbatul cu lanțul, dar nu e de văzut. Un negustor care împacheta lădițe cu lămâi, ridică din umeri și arată spre cel mai apropiat bar. Adulții se împart în două grupuri și aleargă în fiecare capăt al străzii care înconjoară strada însă ursul care se plimba pe bicicletă a dispărut.
Translated by Iulia Brînzan
Polish
Niedźwiedź krąży na rowerze dookoła rynku. Nosi czerwony kaszkiet, a na szyi ma tabliczkę z imieniem. Wyraźnymi literami jest na niej napisane: “Na imię mam Pimpo – wybierz się na niezapomnianą przejażdżkę!” Rower ma z tyłu małą przyczepkę. Może się w niej zmieścić piątka lub szóstka dzieci i pojechać dookoła straganów, skręcić w którąś z uliczek otaczających rynek. Na widok niedźwiedzia każdy dzieciak o tym marzy. Rodziców nogi już niosą w stronę tresera, mężczyzny z twarzą tak gęsto pokrytą tatuażami, że prawie nie widać mu oczu, który pali jednego cheroota za drugim, żuje ich końcówki i je wypluwa. Trzeba zapytać niedźwiedzia, odpowiada i szarpie za łańcuch, który zwierzę ma na szyi. Niedźwiedź potakuje swoją wielką, brązową głową. Dzieci gramolą się do środka, po czym, ku przerażeniu rodziców, mężczyzna pociąga jeszcze raz za łańcuch i wypuszcza go z rąk. Niedźwiedź odjeżdża bez nadzoru, a dzieci piszczą z radości. Myślałam, że takie rzeczy są zakazane, mówi Ingénue. Tutaj jest inaczej, mamrocze pod nosem Cowboy Hat.
Pewnego upalnego dnia, koło południa, gdy straganiarze zaczynają już składać swoje kosze, a jeden z drugim ogłaszają ostatnie przeceny dnia na niesprzedane pomidory, pigwę, indyki i jamon, gdy nad tym wszystkim kołują muchy, Pimpo rozpoczyna właśnie kolejną przejażdżkę dookoła placu. Czerwony kaszkiet niedźwiedzia znika za rogiem. Rodzice czekają, żeby pomachać do dzieci. Rozglądają się za mężczyzną z łańcuchem, ale nigdzie go nie widać. Któryś ze sprzedawców, zajęty pakowaniem skrzynek pełnych cytryn, wzrusza ramionami i wskazuje na najbliższy bar. Dorośli dzielą się na dwie grupy i z dwóch stron obiegają plac, ale po niedźwiedziu na rowerze nie ma już śladu.
Translated by Anna Błasiak and first published in Babiniec Literacki.
My original:
A bear is riding a bicycle around the market square. It wears a red flat cap and a name tag dangles from its neck. In bold letters it says: My name is Pimpo – Have the Ride of Your Life! Attached to the back of the bike is a little cart. Five or six children at a time can climb onto the cart to be taken round the stalls and into one of the streets which circle the market. Every child who sees the bear begs for a ride. The parents find themselves walking over to the trainer, a man with a face so tattooed you can hardly see his eyes, who smokes one cheroot after another, chewing the ends and spitting them out. You gotta ask the bear, he says and tugs a chain on the bear’s neck. As he does so the bear nods its huge, brown head. The children climb on and to the parents’ dismay the man gives the chain one last yank and then lets go. The bear rides off by itself, the children squealing with delight. I thought this kind of thing was illegal, says Ingénue. Not around here, mutters Cowboy Hat.
One hot day, around noon, just as the market traders are starting to pack up their baskets, one or two calling out a last drop in prices on unsold tomatoes, quinces, turkeys and jamon, and as the flies hover over everything, Pimpo sets off another ride round the square. You can see the bear’s red cap disappearing round a corner. The parents are waiting to wave a greeting to the children. They look for the man with the chain but he is nowhere to be seen. A stall-holder, packing up crates of lemons, shrugs and points to the nearest bar. The adults split into two groups and run down either end of the street which circles the square but the bear riding a bicycle has gone.
